Water stopt niet aan grenzen

Naar aanleiding van Wereldwaterdag

In het grensgebied tussen Ecuador en Peru, in vijf Afrikaanse landen en in België werkt Join For Water aan duurzame waterzekerheid, met bijzondere aandacht voor de rol van vrouwen in waterbeheer. De Belgische ngo vertrekt vanuit één duidelijke missie: het recht op water veiligstellen, vandaag én voor toekomstige generaties.

Gabriela Gonzaga

COMMUNICATIE-EXPERT BIJ LOKALE PARTNERORGANISATIE PROTOS ANDES

© FOTO: JOIN FOR WATER & PROTOS ANDES

Kim Vercruysse

DIENSTHOOFD PROGRAMMAWERKING

© FOTO: JOIN FOR WATER & PROTOS ANDES

Dat betekent waterbronnen beschermen en tegelijk zorgen dat water beschikbaar blijft voor mens en natuur via duurzaam beheer. Geen eenmalige infrastructuurprojecten, maar een geïntegreerde aanpak op niveau van het volledige stroomgebied, met focus op samenwerking, beleid en lokale verankering.

“We gaan nooit ergens een waterput boren om daarna weer te vertrekken,” zegt Kim Vercruysse, diensthoofd programmawerking. “We willen begrijpen wie met welke problemen leeft, wie baat heeft bij welke oplossing en wat nodig is om die duurzaam te maken.”

Technische ingrepen gaan daarom hand in hand met kennisopbouw en beleidswerk. “Oplossingen worden niet alleen uitgevoerd, maar ook ingebed in lokale structuren en regelgeving. Zo blijven ze overeind, ook wanneer externe financiering of expertise wegvalt.”

De samenwerking tussen Join For Water en De Watergroep kadert binnen een structurele benadering. Het Vlaamse waterbedrijf ondersteunt de ngo al jarenlang financieel en deelt expertise rond bronbescherming en waterbeheer.

Die uitwisseling versterkt de lokale capaciteit en toont hoe publieke en commerciële waterbedrijven en ngo’s elkaar kunnen aanvullen: geen eenrichtingssteun, maar een gelijkwaardige samenwerking die kennis verbindt en vertaalt naar duurzame oplossingen op het terrein.

Water als sociaal-economische realiteit

Die langetermijnvisie is geen abstract principe. In het Mayo-Chinchipe-stroomgebied zijn rurale gemeenschappen moeilijk bereikbaar en zijn drinkwatersystemen kwetsbaar voor extreme regenval en overstromingen. Tegelijk zorgen langere droogteperiodes voor spanningen rond waterbeschikbaarheid en verhogen ze het risico op bosbranden.

“Dat maakt waterzekerheid hier geen louter technische kwestie, maar een sociaal-economische realiteit. Wanneer infrastructuur faalt of bronnen opdrogen en in kwaliteit achteruitgaan, voelen gezinnen dat meteen in hun gezondheid, hun landbouw en hun bestaanszekerheid. Voor veel families is toegang tot water geen evidentie, maar een dagelijkse zorg.”

Stroomgebiedplatform brengt belangen samen

Water stopt niet aan gemeente- of landsgrenzen. Wat aan de bron gebeurt, werkt door tot in de vallei en raakt iedereen die van de rivier afhankelijk is. Daarom werkt Join For Water op stroomgebiedniveau, waar ecosystemen, landbouw en drinkwater elkaar raken en beïnvloeden.

“In het grensoverschrijdende Mayo-Chinchipe-stroomgebied ondersteunen we lokale partners. In een stroomgebiedplatform brengen lokale besturen, waterdiensten, producenten en overheden hun belangen samen.”

Gabriela Gonzaga, communicatie-expert bij lokale partnerorganisatie Protos Andes, benadrukt het belang van die gezamenlijke structuur: “Er bestond al een binationaal kader tussen Ecuador en Peru, maar dat was weinig zichtbaar op lokaal niveau. Door een overlegplatform op te zetten, creëren we een ruimte waar beslissingen gedeeld worden.

In een regio waar gemeenschappen sterk afhankelijk zijn van natuurlijke bronnen, is die aanpak essentieel. “Waterbeheer kan je hier niet opsplitsen per gemeente of per land. De rivier verbindt alles. Ontbossing of slecht beheer bovenstrooms heeft directe gevolgen benedenstrooms. Het overlegplatform maakt spanningen rond watergebruik bespreekbaar en stimuleert gezamenlijke investeringen in bronbescherming en onderhoud.”

Voor veel vrouwen is toegang tot water geen evidentie, maar een dagelijkse zorg.

Gendergelijkheid als hefboom

Wereldwaterdag 2026 plaatst gendergelijkheid centraal. In het Andesstroomgebied krijgt dat concreet vorm via de comités van Cuidadoras, vrouwelijke bewakers van het Mayo-Chinchipe-stroomgebied. Zij bespreken uitdagingen rond waterbeheer, klimaatverandering en mijnbouw en brengen oplossingen tot op besluitvormingsniveau.

Via een binationale waterschool volgen vrouwen opleidingen over drinkwatersystemen, klimaatadaptatie en bronbescherming. Ze leren hoe een watersysteem technisch werkt, hoe onderhoud wordt georganiseerd en hoe risico’s worden beperkt.

“We merken dat vrouwen vaker leidinggevende rollen opnemen in watercomités,” zegt Gonzaga. “Ze hebben nu de kennis én het vertrouwen om mee te beslissen.”

In sommige gemeenschappen ontstonden comités van vrouwelijke ‘verdedigers’ van de rivier. Zij waken over waterbronnen en kaarten risico’s aan rond landgebruik en vervuiling. Het gaat niet om symbolische participatie. Het gaat erom dat wie dagelijks instaat voor watergebruik ook invloed krijgt op hoe dat water wordt beheerd.”

Water stopt niet aan grenzen. Uw solidariteit ook niet.